Ο άγιος οσιομάρτυς Κόνων
(5 Μαρτίου)


Ένα πολύεδρο διαμάντι της Εκκλησίας του Χριστού στους αποστολικούς χρόνους είναι ο άγιος οσιομάρτυς Κόνων, που τη μνήμη του γιορτάζουμε στις 5 Μαρτίου.

Διαμάντι, που ακτινοβολεί βαθιά πίστη στόν Χριστό, εγκράτεια θαυμαστή, ζήλο φλογερό κι αγάπη παραδειγματική.


Γεννήθηκε σε μια κώμη της Ισαυρίας
(Ισαυρία, ορεινή επαρχία της Μ. Ασίας. Βρισκόταν ανάμεσα στις επαρχίες Λυκαονία και Πισιδία και περιελάμβανε τα μέρη γύρω από το όρος Ταύρο. Από την επαρχία αυτή καταγόταν κι η δυναστεία των Ισαύρων, που βασίλευσε στην Κωνσταντινούπολη από του έτους 717 μέχρι του έτους 797.), τη Βαδινή.

Οι γονείς του Νέστορας και Νάδα ήσαν στην αρχή ειδωλολάτρες. Δέχθηκαν όμως από νωρίς τη χριστιανική θρησκεία και την αγάπησαν. Την αγάπησαν με όλη τη δύναμη της ψυχής τους. Το παράδειγμα τους ακολούθησε κι ο Κόνων που βρισκόταν τότε στην πιο κρίσιμη περίοδο της ζωής του, την εφηβεία.

Όλοι τους από την πρώτη στιγμή συνειδητοποίησαν κατά ένα τρόπο θαυμαστό τα υψηλά καθήκοντα που τους επέβαλλε η καινούργια τους ιδιότητα, η χριστιανική. Κι ακούραστα αγωνίστηκαν να πραγματώσουν τον υψηλό σκοπό της ζωής τους και να γίνουν αυτό που ζητά από όλους ο Κύριος, "άλας της γης" και "φως του κόσμου" (Ματθ. ε' 13-14).


Και το πέτυχαν. Με αγώνα σκληρό μέσα στο περιβάλλον εκείνο το διεφθαρμένο και υποδουλωμένο στα πάθη του οι άγιες αυτές ψυχές με τη δύναμη της προσευχής και προσοχής κατόρθωσαν να ανεβαίνουν σταθερά κάθε μέρα το ανηφορικό μονοπάτι που τους έφερε κάποτε στο φωτερό παλάτι της πνευματικής τους τελείωσης. Και φαίνονται και προβάλλονται μέσα στην ασέληνη εκείνη νύχτα σαν φώτα.

Φώτα καλοσύνης κι αγάπης. Μα και υποδείγματα βαθιάς πίστεως κι αρετής.

Αξιοσημείωτος ο τρόπος με τον οποίο πολιτεύθηκε ο νεαρός Κόνων. Μόλις γνώρισε τον Χριστό φρόντισε αμέσως να περιορίσει κάθε σχέση και φιλία με τους συνομήλικους του. Καθοδηγούμενος από τους καλούς γονείς του αντιλαμβάνεται ο υπάκουος νέος, πώς το περιβάλλον κι η συντροφιά ασκούν τεράστια επίδραση στον εσωτερικό κόσμο του ανθρώπου. Γι' αυτό και σπεύδει και φροντίζει να ξεκαθαρίσει τις παρέες του. Δεν επιδιώκει τη συναναστροφή με οποιοδήποτε μόνο και μόνο για να έχει συντροφιά, αλλά διαλέγει δίχως να βιάζεται. Διαλέγει και σιγά σιγά δημιουργεί τον κύκλο του από νέους, που ποθούν σαν κι αυτόν όχι τα γλέντια και τις διασκεδάσεις, μα την ανώτερη ζωή. Τη ζωή της ανθρωπιάς και της αρετής. Τη ζωή των αρετών του Αγίου Πνεύματος. Χωρίς να το καταλαβαίνει, η προσπάθεια του αυτή τον συνεπαίρνει. Κι ένα έργο ιεραποστολής αρχίζει ανάμεσα στα πρόσωπα της ηλικίας του.


Με σύνεση ο θεοφώτιστος νέος κινείται προσεκτικά παντού. Τα λόγια του Κυρίου "γίνεσθε φρόνιμοι ως οι όφεις και ακέραιοι ως αι περιστεραί" (Ματθ. Γ 16) του ανοίγουν τον δρόμο αλλά και του δείχνουν και του κανονίζουν τις κινήσεις του. Με τούτο τον τρόπο προχωρεί με επιτυχία ζηλευτή στην προσπάθεια του. Πολλοί νέοι επηρεαζόμενοι από το παράδειγμα και τον ζήλο του σπεύδουν να αποδεχθούν τη νέα πίστη και να γίνουν για τον τόπο τους η "μικρά ζύμη", που φιλοδοξεί να ζυμώσει κάποια μέρα "όλον το φύραμα".


Φυσικά στην προσπάθεια τους πολλές δυσκολίες και εμπόδια παρεμβάλλει ο άρχων του κόσμου τούτου. Η φλογερή ψυχή του νεαρού Κόνωνα όμως, πυρωμένη συνεχώς από την προσεκτική και τακτική μελέτη του λόγου του Θεού και την αδιάλειπτη προσευχή, τις ξεπερνάει όλες και προχωρεί. Μέρα με τη μέρα προχωρεί τόσο στης αρετής τη δύσκολη και "στενήν και τεθλιμμένην οδόν", όσο και στην ηλικία.


Ο μεγαλόπνοος εργάτης του Χριστού είναι τώρα πια νέος. Νέος μεστωμένος. Κι οι γονείς του που θέλουν να τον αποκαταστήσουν και να χαρούν εγγονάκια, του συνιστούν και επιμένουν ο γιος τους να κάμει οικογένεια. Κι αυτός, παρά τον ένθεο πόθο του να συνεχίσει απερίσπαστος το ιερό έργο του, αποδέχεται και νυμφεύεται με μια σεμνή κι ενάρετη κόρη που του υπέδειξαν οι γονείς του από τον στενό χριστιανικό κύκλο τους.


Έγγαμος ο φιλόθεος αθλητής. Έγγαμος για τους γονείς του και για όσους τον γνώριζαν. Για Εκείνο όμως που "ετάζει καρδίας και νεφρούς", τόσο αυτός, όσο κι η εκλεκτή σύντροφος του μένουν οι αδελφοί, οι αγνοί και παρθένοι και ολόψυχα αφιερωμένοι στην υπηρεσία του Ευαγγελίου. Προτού ακόμη γίνει ο γάμος ο πιστός νέος μίλησε στην κόρη για το μεγαλείο της παρθενίας και της ζήτησε να αγωνισθούν να ζήσουν τη δύσκολη τούτη ζωή. Κι η κόρη με προθυμία αποδέχθηκε την πρόταση του,
να γίνει ο γάμος για τα μάτια του κόσμου, αυτοί όμως να ζήσουν την παρθενική ζωή.

Πόσα δεν πρέπει να λέγει σε όλους μας το άγιο τούτο παράδειγμα. Ειδικά στην εποχή μας "την μοιχαλίδα και αμαρτωλό" που ένα μεγάλο ποσοστό παιδιών προέρχεται από εξώγαμες σχέσεις, όταν δεν θανατώνονται. Μήπως όμως με τούτα μας τα λόγια διατιθέμεθα κατά του γάμου; Όχι, προς θεού. Εκείνο που έχει σημασία για τον άνθρωπο δεν είναι ο γάμος ή η αγαμία, αλλά η θεία και θεοποιός χάρις που αγιάζει και τα δύο.


Ο γάμος είναι Μυστήριο, Μυστήριο μέγα. Αυτός ο ίδιος ο Θεός τον συνέστησε. Κι ο Κύριος μας τον ευλόγησε. Και σε γάμο μάλιστα έκαμε το πρώτο Του θαύμα. Στον "εν Κανά γάμον" έκαμε το νερό κρασί για να χαρούν και ευφρανθούν οι άνθρωποι. Μόνο που ο φυσικός γάμος δεν πρέπει να γίνεται αυτοσκοπός. Από αυτόν και δια μέσου αυτού ο άνθρωπος να προχωρεί στον άλλο τον "μυστικόν και άχραντον γάμον με τον Νυμφίον Χριστόν".


Στην παρθενία ο άνθρωπος προχωρεί κατ' ευθείαν στον γάμο με τον Χριστό χωρίς τον ενδιάμεσο σταθμό του φυσικού γάμου. Γι' αυτό και λέμε πώς της παρθενίας η ζωή είναι κάτι το ανώτερο. Μόνο που είναι για τους ολίγους, τους "εκλεκτούς". Γι' αυτό και ο Χριστός, όταν ήρθε στον κόσμο, όπως μας λέγει ο ιερός Χρυσόστομος, "για να κάμει τους ανθρώπους αγγέλους και να φυτέψει εδώ στη γη την ουράνια πολιτεία, δεν θαρρεύτηκε ούτε να επιβάλει την παρθενία ούτε και να την κάμει νόμο υποχρεωτικό". Την παρθενία όμως την θεωρεί ο άγιος Πατήρ ανώτερη απ' τον γάμο και σε σύγκριση μ' αυτόν, λέει, ότι η παρθενία κατέχει "τα πρωτεία" και την "προεδρίαν".
Στο θέμα της παρθενίας όμως ο άγιος εισάγει κι ένα στοιχείο, που βάζει ένα ερωτηματικό σχετικά με την αξία της. Στους ύμνους του για την παρθενία βάζει μια μικρή λεξούλα: "Αν". Γράφει, δηλαδή, ότι η παρθενία έχει τότε μόνο αξία, αν συμβαδίζει με την αγάπη προς "τον πλησίον". Σε τούτη την περίπτωση μονάχα η παρθενία "ανωτέρα πάντων εστί". Και σ' αυτό συμφωνούν όλοι οι άγιοι πατέρες, όσες φορές αναφέρονται στην παραβολή των δέκα Παρθένων. Ο ιερός Χρυσόστομος μάλιστα σε μια ομιλία του πάνω στην παραβολή αυτή λέγει: "Αισχύνομαι και ερυθριώ και δακρύω, όταν ακούω για μια ανόητη παρθένα. Ύστερα από τόση αρετή, ύστερα από την εξάσκηση της παρθενίας, ύστερα από την άμιλλα που είχαν και μ' αυτές τις Άνω Δυνάμεις και αφού υπέφεραν το καλοκαιριάτικο κάψιμο (εξ αιτίας των παθών), αφού καταπάτησαν το καμίνι των ηδονών, τότε άκουσαν το "μωραί". Κι ήταν αληθινά μωρές κι ανόητες οι πέντε, γιατί, αφού κατόρθωσαν τα μεγάλα, νικήθηκαν από τα μικρά. Για λίγα αργύρια πέταξαν από τα κεφάλια τους τα στεφάνια. Είναι καλό πράγμα η παρθενία κι ένα κατόρθωμα ανώτερο απ' τη φύση. Όμως, αν το καλό αυτό δεν είναι δεμένο με την αγάπη προς τους ανθρώπους, τη φιλανθρωπία, τότε δεν προσφέρει σ' αυτόν που τη ζει καμιά ωφέλεια και κανένα κέρδος.
Και να γιατί, προσθέτει ο ίδιος: Η παρθενία χωρίς την ελεημοσύνη δεν κατόρθωσε να οδηγήσει τις πέντε παρθένες ούτε μέχρι τα πρόθυρα του νυμφώνος. Ενώ η ελεημοσύνη και χωρίς την παρθενία, με πολλά εγκώμια οδηγεί με ασφάλεια τους δικούς της στη Βασιλεία των Ουρανών, που έχει ετοιμασθεί προτού να δημιουργηθεί ο κόσμος. Αυτές, οι πέντε παρθένες, επειδή δεν παρουσίασαν άφθονη ελεημοσύνη, άκουσαν το: "Φύγετε, δεν σας γνωρίζω". Τουναντίον εκείνοι που έπραξαν την ελεημοσύνη και πότισαν τον Χριστό διψασμένο και τον έθρεψαν πεινασμένο, παρά το ότι δεν είχαν ασκήσει την παρθενία, άκουσαν το "Δεύτε οι ευλογημένοι του πατρός μου, κληρονομήσατε την ητοιμασμένην υμίν βασιλείαν από καταβολής κόσμου". Την αξία της ελεημοσύνης και της αγάπης γνωρίζει το ευλογημένο ζευγάρι. Γι' αυτό με συνέπεια και σύνεση κι υπομονή την ασκεί όπως μπορεί κι όσο μπορεί. Μαζί με την αρετή φροντίζει καθημερινά και για τη διάδοση της χριστιανικής θρησκείας. Ο άγιος μεταξύ των ανδρών. Η σύζυγος του Άννα μεταξύ των γυναικών.
Η άγια όμως αυτή υπηρεσία δεν μπορούσε να περνά αθόρυβα κι απαρατήρητα. Ο "άρχων του σκότους του αιώνος τούτου", που σαν το λιοντάρι ζητά ποιο να καταβροχθίσει, δεν μπορούσε να ανεχθεί ένα τέτοιο ευλογημένο έργο. Οι συμπολίτες της ιερής αυτής οικογένειας με φθόνο βλέπουν την αύξηση των οπαδών της νέας θρησκείας. Κι οι ιερείς των ειδώλων καλλιεργούν σε κάθε ευκαιρία το μίσος ενάντια στους ακόλουθους του Ιησού σε βαθμό αφάνταστο,

Το αποτέλεσμα;


Κάποια μέρα το κακό ξέσπασε. Φανατικοί ειδωλολάτρες άρπαξαν τον Κόνωνα, εκεί που πήγαινε κι αφού τον οδήγησαν μπροστά στους άρχοντες της πόλεως, προσπάθησαν με λόγια να τον παρουσιάσουν σαν υβριστή κι εχθρό της θρησκείας του επίσημου κράτους. Στην πρόχειρη εκείνη δίκη φρόντισαν και κάλεσαν τους πιο δεινούς συζητητές, για να αποστομώσουν κι αποδείξουν ένοχο τον άγιο. Με τη χάρη του Αγίου Πνεύματος όμως ο πιστός Κόνων τους αποστόμωσε και τους απέδειξε ψευδή τα επιχειρήματα τους. Κι αυτό μεν έπεισε και βοήθησε μερικούς να πιστέψουν στον αληθινό Θεό του αγίου. Οι πολλοί όμως φανατίσθηκαν ακόμη περισσότερο κι εξαγριώθηκαν σε βαθμό πολύ μεγαλύτερο. Γι' αυτό κι αποφάσισαν με πρώτη ευκαιρία να τον ξεκάμουν.


Κι η ευκαιρία δόθηκε. Κάποια μέρα που ο άγιος ήσυχα συνέχιζε το ιεραποστολικό έργο του σκέφθηκε να μεταφέρει τον αγώνα σ' αυτόν τον ναό των ειδωλολατρών. Συνοδευόμενος από μερικούς μορφωμένους ειδωλολάτρες μπήκε σ' ένα τέτοιο ναό κι αφού επικαλέσθηκε το όνομα του Ιησού, στάθηκε μπροστά σ' ένα άγαλμα κι υπέβαλε το ερώτημα:
- Πες μου, σε παρακαλώ, είσαι συ Θεός;
Μια δυνατή φωνή από μέσα στο άγαλμα με κλάματα απήντησε.
- Δεν είμαι εγώ θεός. Θεός αληθινός είναι ο Ιησούς Χριστός.
Την ίδια ώρα το άγαλμα έπεσε κι έγινε κομμάτια, ενώ το πλήθος των ειδωλολατρών, που βρισκόταν εκεί, έσπευσε να επαναλάβει με φόβο πολλές φορές:
- Θεός αληθινός είναι ο Ιησούς Χριστός ... Θεός αληθινός είναι ο
Ιησούς Χριστός ...


Μπροστά στο θαύμα όλοι οι παρευρισκόμενοι έσπευσαν να ομολογήσουν την πλάνη τους και να αναγνωρίσουν το δίκαιο στον Κόνωνα. Η νίκη υπήρξε συντριπτική για τους εχθρούς του Χριστού, Αλλά κι αφορμή εκδικήσεως. Το γεγονός αυτό έφθασε στ' αυτιά του έπαρχου Μάγνου, ο οποίος αφρίζοντας από θυμό κάλεσε τον θεοφόρο Κόνωνα και τον διέταξε όχι μόνο να παύσει να μιλά για τον Χριστό, αλλά και να τον αρνηθεί. Στην πρόταση αυτή του έπαρχου, όπως ήτο φυσικό, η απάντηση υπήρξε αρνητική.


Τότε οι δήμιοι που στεκόντουσαν εκεί μ' ένα νεύμα του έπαρχου άρπαξαν τον ομολογητή κι άρχισαν να τον κτυπούν σ' όλο το σώμα. Το αίμα τρέχει άφθονο από το καταπληγωμένο κορμί που έπεσε στη γη και σφάδαζε από τους πόνους. Όμως ο αθλητής δέχεται το μαρτύριο με υπομονή και δοξολογεί μάλιστα τον Κύριο για την τιμή αναφωνώντας: "Ευλογημένο το όνομά σου, γλυκύτατε Ιησού. Ευλογημένο το όνομα σου στους αιώνες".


Μπροστά στο θέαμα αυτό οι χριστιανοί που στεκόντουσαν εκεί, κι ήσαν πάρα πολλοί, αλλά κι οι ειδωλολάτρες που στην καρδιά τους έτρεφαν βαθιά εκτίμηση στον οσιομάρτυρα για την καλοσύνη του και τις άπειρες φιλανθρωπικές του πράξεις, που αδιάκριτα προσεφέροντο σε κάθε πονεμένο, άρχισαν να διαμαρτύρονται υπέρ του αγίου. Τότε ο Μάγνος φοβισμένος διέταξε να σταματήσουν οι δήμιοι τα κτυπήματα κι έφυγε γρήγορα από τη σκηνή του μαρτυρίου.


Οι χριστιανοί με δάκρυα στα μάτια άρπαξαν τον αιμόφυρτο αθλητή και τον μετέφεραν στο σπίτι του ανάμεσα σε πολλές εκδηλώσεις συμπάθειας κι από αυτούς τους ειδωλολάτρες. Δύο χρόνια έζησε ακόμη ο ιερός ομολογητής μετά το μαρτύριο του. Κι ύστερα κοιμήθηκε, αφού αξιώθηκε να δει άφθονους τους καρπούς των κόπων του. Όχι μονάχα, γιατί πολλοί είχαν πιστέψει στον Χριστό, αλλά και γιατί η πίστη τους ήταν αληθινή. Ήταν πίστη πλαισιωμένη με έργα πλούσιας αγάπης και φιλανθρωπίας. Κι είναι τούτα τα έργα που συνήθως ζητούν να βλέπουν όλοι οι άνθρωποι, για να δοξάζουν τον Πατέρα μας τον εν τοις Ουρανοίς.


Ο σεβασμός του ονόματος του αγίου Κόνωνος στην Κύπρο, όπως μας λέγει ο άγιος Νεόφυτος, διαδόθηκε από πολύ ενωρίς. Με φανερή συγκίνηση σημειώνει ο ιερός Πατήρ γι' αυτόν, όπως αναφέραμε πιο πάνω, τούτα τα λόγια: "Έζησεν εν παρθενία; μετά της συζύγου του, έπειτα δε και επισκοπικής προεδρίας θρόνον ειληφώς και πλείστων θαυμάτων αναφανείς αυτουργός, και της αληθείας υπερμάχων, και του σωτηρίου κηρύγματος αντεχόμενος και διδάσκων, ύστερον και τω της μαρτυρίας στέφει κατακοσμείται, και προς Κύριον εκδημεί". (Μειζοτέρα, 927).


Κατά τα χρόνια της εικονομαχίας χριστιανοί μετέφεραν στην Πάφο την αγία Κάρα του οσιομάρτυρος, που φυλάσσεται μέχρι σήμερα στην Ιερά Μονή της Χρυσορροϊατίσσης μέσα σε κομψή σιντεφένια θήκη. Στήν Πάφο έχουν κτισθεί και δύο ναοί στο όνομα του αγίου Κόνωνος. Ο ένας στον Ακάμαντα (πόδια 20,5 χ 11,5) με δύο εικόνες του αγίου κι ο άλλος κοντά στο χωριό Λέμπα στη βάση ενός γκρεμού με το όνομα Αγία Κονώνα. Το αρσενικό όνομα το 'χει μετατρέψει ο λαός μας σε θηλυκό, όπως αντί "ο Σωτήρ", "η Σωτήρα". Πρόσφατα σε μικρή απόσταση από το ταπεινό παρεκκλήσι και εντός των ορίων του χωρίου Κισσόνεργα ανηγέρθη μεγαλοπρεπής ναός βυζαντινού ρυθμού αφιερωμέ νος στον άγιο Κόνωνα.


Είναι πολύ πιθανό στην Πάφο να λειτουργούσε παλιά και Πτωχείο υπό το όνομα του αγίου Κόνωνος, δηλαδή πτωχοκομείο. Αυτού του κτίσματος ο υδραγωγός ανανεώθηκε, όπως αναφέρει ο ιστορικός Προκόπιος, επί Ιουστινιανού.


Η σύντομη αυτή εξιστόρηση της ζωής και του έργου του αγίου οσιομάρτυρος Κόνωνος ποία και πόσα αισθήματα βαθιάς ευλάβειας θα πρέπει να έχει γεννήσει στην ψυχή μας. Έζησαν κι αυτός κι η οικογένεια του σε χρόνια δύσκολα. Κι όμως με την πίστη τους τη φλογερή στον Χριστό και την ολόψυχο αγάπη τους στον Θεό και τον πλησίον τους έγιναν φώτα Χριστού κι έμειναν φώτα, για να δείχνουν σε όλους μας τον ασφαλή και τιμημένο δρόμο της αληθινής χαράς και ευτυχίας.


Τη ζωή και την αρετή των αγίων αυτών μορφών ας ζηλώσουμε κι εμείς, αν ποθούμε να δούμε καλύτερες μέρες. Αυτό μας ζητά ο Θεός. Αυτό μας συνιστά ο άγιος. Αυτό επιβάλλει το συμφέρον μας. Ναι! αυτό επιβάλλει το συμφέρον μας τόσο το επίγειο, όσο και το ουράνιο.


Άγιοι του Θεού πρεσβεύσατε υπέρ ημών.


Απολυτίκιο Ήχος δ'.
Ταχύ προκατάλαβε...
Την χάριν του Πνεύματος, ενδεδυμένος, σοφέ, το κράτος διέλυσας, της ασεβείας στερρώς, εκλάμπων τοις θαύμασιν όθεν πεφοινιγμένος, ταις ροαίς σων αιμάτων, Κόνων οσιομάρτυς, τον Δεσπότην δοξάζεις, τον παρέχοντα δια σου, χάριν ημίν και έλεος.

Εξήγηση: Ντυμένος με τη χάρη του Αγίου Πνεύματος, σοφέ οσιομάρτυς Κόνων, κατέλυσες μ' επιτυχία τη δύναμη της ασέβειας και προβάλλεις παντού τα θαύματα σου. Με τούτο τον τρόπο και κατακόκκινος από το αίμα που έτρεξε απ' τις πληγές σου δοξάζεις τον Δεσπότη Χριστό, που με τις πρεσβείες σου παρέχει σε μας τις ευλογίες Του και το έλεος Του.


Μεγαλυνάριο
Βίον καθαρώτατον γεωργών, χαίρων προσελάβου, ως βασίλειον στολισμόν, άθλησιν την θείαν, οσιομάρτυς Κόνων, ανθ' ων διπλούν εδέξω, θεόθεν στέφανον.

 

 

 

 

ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ